Səbəblər
- Oturaq həyat tərzi, az lif və maye, tualet vərdişlərinin pozulması
- Dərmanlar: bəzi ağrıkəsicilər, dəmir preparatları, bəzi antidepressantlar və təzyiq dərmanları
- Hormonal və metabolik: hipotireoz, şəkərli diabet, kalsiumun yüksəkliyi
- Nevroloji: Parkinson xəstəliyi, dağınıq skleroz
- Anorektal: dissinergik defekasiya, düz bağırsağın sallanması, anal çat
- Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu, divertikulyar xəstəlik, bağırsaq şişləri
- Hamiləlik, yaşlanma
Təcili və ya tez müraciət tələb edən əlamətlər
Nəcisdə qan, səbəbsiz çəki itkisi, anemiya, 45–50 yaşdan sonra yeni başlayan qəbizlik, ailədə yoğun bağırsaq xərçəngi. Bu hallarda kolonoskopiya lazım ola bilər.
Diaqnostika
Ətraflı söhbət və fiziki müayinə, o cümlədən barmaqla rektal müayinə. Qan analizləri (qalxanabənzər vəzi, şəkər, elektrolitlər). Lazım olduqda kolonoskopiya. Müalicəyə cavab verməyən qəbizlikdə anorektal manometriya və balonla xaricetmə testi, bəzən defekoqrafiya və bağırsaq tranzitinin ölçülməsi.
Müalicə
- Lifli qidaları tədricən artırmaq, kifayət qədər maye içmək, fiziki aktivlik
- Yeməkdən sonra müntəzəm tualet vaxtı, ayaq altına kiçik taburet qoymaqla düzgün oturuş
- Həkimin təyin etdiyi dərmanlar
- Dissinergik defekasiyada biofeedback terapiyası
- Laksativləri uzun müddət özbaşına qəbul etmək səbəbin gec aşkarlanmasına gətirib çıxara bilər
Dr. Atayevanın təcrübəsi
- «Hər qəbizlik bağırsaq tənbəlliyindən qaynaqlanmır, bəzən anal kanal ətrafındakı əzələlərin defekasiya aktı zamanı düzgün boşalmaması nəticəsində yaranır.» Bu, həkimin öz sözləridir.
- Müalicəyə cavab verməyən qəbizlikdə anorektal manometriya aparır və çıxış problemi təsdiqləndikdə biofeedback terapiyası təyin edir.
- Kolonoskopiyada uzun müddət laksativ qəbul edən xəstələrdə selikli qişanın tündləşməsini (melanosis coli) göstərib. Bu, laksativlərin uzun müddət özbaşına istifadəsinə diqqət çəkmək üçün maarifləndirici paylaşımdır.
- Mövzu ilə bağlı videolar: ARB «Səhhətimiz» (2025), HB Güvən (2025).
Həkimin bu mövzuda videosu
Qəbizlik nədən yaranır?
Videonu izləyinSuallar
Laksativlər niyə kömək etmir?
Səbəb əzələlərin koordinasiyasındadırsa, nəcisi yumşaltmaq problemi həll etmir.
Anal çat və hemorroid qəbizliklə əlaqəlidirmi?
Bəli, çox vaxt. Belə hallarda yalnız düyünü və ya çatı müalicə etmək kifayət etməyə bilər, boşalma mexanizmi də düzəldilməlidir.